مطهر بن طاهر المقدسي ( المنسوب إلى أحمد بن سهل البلخي ) ( مترجم : محمد رضا شفيعى كدكنى )
133
البدء والتاريخ ( آفرينش وتاريخ ) ( فارسى )
روز وفاتش . فصل هفدهم در چگونگى آفرينش پيامبر خدا ( ص ) و خوى و خلق او و رفتار و ويژگيهاى او و شرايع و مدت زندگانيش و ياد همسران و فرزندان و خويشاوندان او و خبر وفاتش و ياد كرد معجزات او . فصل هژدهم در ياد كرد افاضل ياران او و آن دسته از ايشان كه اولياى امر بودهاند از مهاجران و انصار و ياد كرد شمايل هر كدام و ياد كرد مدّت زندگانى و آغاز اسلام هر كدام و فرزندانشان و آنكه از كدام يك فرزندانى مانده از كدام يك نمانده . فصل نوزدهم در ياد كرد اختلاف گفتارهاى اهل اسلام ، كه شامل ياد كرد فرقههاى شيعه و فرقههاى خوارج و فرقههاى مشبّهه و فرقههاى معتزله و فرقههاى مرجئه و فرقههاى صوفيه و فرقههاى اصحاب حديث است . فصل بيستم در ياد كرد روزگار خلافت ياران پيامبر است و آنچه از فتوحات و حوادث در آن روى داده تا روزگار امويان و آن شامل خلافت ابو بكر است و آنچه در روزگار او روى داده از ماجراى اهل ردّه و دعويهاى پيامبرى و گشايشها و خلافت عمر و آنچه از گشايشها در روزگار او بوده و خلافت عثمان و آنچه از گشايشها و فتنهها كه در روزگار او بوده و ياد كرد خلافت على بن ابى طالب و آشوبهايى كه در روزگار او بوده و ياد كرد جنگ جمل و صفين و نهروان و شوريدن خوارج بر او و ياد كرد « حكمين » و خلافت حسن بن على ( رضى الله عنه ) تا آنگاه كه معاويه بر كارها چيرگى يافت . فصل بيست و يكم در ياد كرد ولايت امويان ، به ايجاز و اختصار و آشوبهايى كه در آن روزگار بود از شورش ابن زبير و مختار بن ابى عبيد كه شامل داستان ابن زياد و مرگ مغيره و عمرو بن عاص و وفات حسن بن على ( رض ) و بيعت گرفتن معاويه براى يزيد است و ولايت يزيد بن معاويه - كه نفرين خداوند بر هر دو آن باد - و كشته شدن حسين بن على ( رض ) و داستان عبد الله بن زبير و ياد كرد واقعهء حرّه و مرگ يزيد بن معاويه و ولايت يافتن معاوية بن يزيد و ياد كرد شورش ابن زبير تا كشته شدن او بر دست حجاج در روزگار ولايت عبد الملك بن مروان و تا پايان روزگار ايشان . فصل بيست و دوم در ياد كرد خلفاى عباسى از سال صد و سى و دو تا سال سيصد و پنجاه . و بدين گونه است كه نگرندهء در اين كتاب ، همچون كسى است كه بر همه جهان اشراف دارد ، گويى همه رفتارها و كارهاى شگفت آن را پيش چشم دارد و پيشينهء آن را مىداند كه قبل از تركيب و حدوث چه بوده است و آنچه پس از آشكار شدن و فرسايش از وى به جاى مىماند چيست .